شناخت توهم در سالمندان

شناخت توهم در سالمندان

توهم یا Hallucinations  را می‌توان یکی از رایج‌ترین بیماری‌های شناخته شده در سالمندان دانست. تحقیقات مختلفی بر رابطه مستقیم بین توهم در سالمندان و افزایش بیماری‌های قلبی عروقی اشاره می‌کنند. همین امر بر اهمیت بحث شناخت توهم در افراد سالمند می‌افزاید. بسیاری از سالمندان از توهم رنج می‌برند درحالی که دلیل خاصی برای آن وجود ندارد. در ادامه با ما همراه باشید تا اطلاعات بیشتری را در مورد این بیماری به شما ارائه کنیم.

تعریف توهم

 توهمات بسیار مهم هستند؛ زیرا می‌توانند نشانه‌ای از بیماری روانی باشند. با این حال، باید توجه داشته باشید که حتی افراد سالم نیز ممکن است گاهی دچار توهم شوند.

تشخیص توهمات آسان نیست، اما در بیشتر موارد فرد متوهم به اجسامی غیرفیزیکی اشاره می‌کند. شروع توهمات نسبتاً پویا است. موضوع فرایند شناختی – ادراکی و ارتباط آن‌ها با فرایندهای تطبیقی در زمینه تعریف توهم کارایی دارد.

درک علل توهم و همچنین عواقب آن به ویژه در افراد مسن بسیار مهم است. درک توهم به برنامه‌ریزی و همچنین ارائه خدمات مراقبتی مورد نیاز کمک می‌کند.

توجه به سلامت روان سالمندان از ابتلا به اختلال توهم و افسردگی در دوره سالمندی پیشگیری می‌کند. خانواده‌‌ها و مراقبان سلامت نباید از این امر غافل باشند.

انواع توهم

توهمات می‌توانند پیچیده یا ساده باشند. در شکل ساده این بیماری، توهمات غیرارادی و کاملاً ابتدایی هستند. این توهمات به اشیا نامفهوم، اشکال هندسی، رنگ‌ها، نورها و … اشاره دارند. در توهمات پیچیده (به آنها توهمات بصری شکل نیز می‌گویند) می‌توان صحنه‌ها یا تصاویری واقعی از اشیا، حیوانات و افراد را به شکل واضحی مشاهده کرد. به طور کلی انواع مختلف توهم در سالمندان عبارت‌اند از:

  • توهمات موسیقی: در این نوع از توهم شخص موسیقی یا جنبه‌های مختلف موسیقی را تجربه می‌کند. این تجربه می‌تواند به صورت طبیعی و یا در خواب صورت گیرد، اما نکته مهم این است که در زمان توهم صدایی پخش نمی‌شود.
  • پدیده‌های توهم‌آمیز جزئی: در این نوع توهم حضوری، توهمات بینایی و چشایی احساس می‌شود.
  • توهمات عبوری: در این مدل از توهم فرد نوعی محرک را تجربه می‌کند که از یک میدان محیطی عبور خواهد کرد.
  • تجربیات خارج از بدن: این مورد شامل حس کردن فضای بیرونی است. دقیقاً مانند اینکه در جایی خارج از بدن شناور هستید. در این حالت، بیماری که دچار توهم است دچار احساسی می‌شود که بدن خود را از موقعیتی دور مشاهده می‌کند.
  • حضور حسی: این توهم یک نوع احساس واضح است که حضور یک فرد شناخته شده یا ناشناس به صورت کاملاً نزدیک، اما درست پشت سر حس می‌شود. به این نوع از توهم فرشته نگهبان یا حضور مستمر نیز گفته می‌شود.

یکی از روش‌های بالا بردن کیفیت زندگی در میانسالی استفاده از خدمات خانه سالمندان است. اما قبل از انتخاب یک سرای سالمندان نیاز است به بررسی کیفیت زندگی در خانه سالمندان بپردازید.

علت توهم در سالمندان چیست؟

عوامل مختلفی برای ایجاد توهم چه در سالمندان و چه در جوانان وجود دارد. به طور کلی مهم‌ترین علل شناخته‌شده توهم عبارت‌اند از:‌

  • آلزایمر یا زوال عقل: توهم به عنوان یکی از اولین علائم این دو بیماری عمل می‌کند. اگر یک فرد مسن به صورت مستمر متوهم شود، باید از نظر ابتلا به آلزایمر نیز بررسی گردد.
  • سندرم چارلز بونت: این وضعیتی است که منجر به توهمات بینایی می‌شود (به ویژه در افراد مسن که نابینایی شدید یا نسبی دارند).
  • عوارض جانبی دارو: داروها می‌توانند عوارض جانبی داشته باشند و برخی از آن‌ها ارتباط نزدیکی با توهم در سالمندان دارند. داروهایی که اختلال نعوظ و فشارخون را درمان می‌کنند در واقع می‌توانند باعث توهم شوند. همچنین، داروهایی که برای درمان پارکینسون و اختلالاتی مشابه استفاده می‌شوند، می‌توانند چنین تأثیری داشته باشند. استفاده از برخی آنتی‌بیوتیک‌ها نیز ممکن است منجر به توهم شود.
  • سوگ: تحقیقاتی وجود دارد که نشان می‌دهد درصد قابل‌توجهی از سالمندان پس از فوت همسر خود دچار توهم می‌شوند.
  • هذیان: توهماتی که در نتیجه هذیان ایجاد می‌شوند معمولاً همراه با UTI یا بعد از جراحی رخ می‌دهند. نارسایی کلیه، ابتلا به نارسایی کبد در سالمندان و حتی سرطان مغز نیز می‌تواند باعث توهمات جدی شود.
  • کم آبی: کم آبی مشکلی است که افراد مسن را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد. وقتی بدن ما آب کافی نداشته باشد، ممکن است با اختلال در عملکرد مغز مواجه شویم و این می‌تواند باعث توهم و بی‌حالی شود.

همانطور که گفته شد ابتلا به سرطان می‌تواند یکی از علل ایجاد توهم در سالمندان باشد در نتیجه این افراد نیاز به مراقبت و توجه ویژه‌ای دارند از همین رو پیشنهاد میکنیم مقاله نگهداری از سالمند مبتلا به سرطان را مطالعه کنید.

چه عواملی می‌تواند علت توهم زدن سالمندان را تشدید کند

با افزایش سن، اعصاب ضعیف می‌شوند و مانند دوران جوانی ما عمل نمی‌کنند. با این حال، هنگامی که یک فرد مسن تا حدودی شنوایی و بینایی خود را از دست بدهد، این خطر وجود دارد که مغز بیش فعال شود و فرد متوهم گردد. این مورد برای شرایطی مانند اتواسکلروز و گلوکوم نیز صادق است.

وقتی خواب کافی نداشته باشید، ممکن است بدخلق شوید و این می‌تواند بدون در نظر گرفتن سن منجر به توهم شود. بی‌خوابی شایع‌ترین دلیل اختلال خواب در سالمندان تشخیص داده شده است که در صورت عدم رسیدگی و درمان به‌موقع می‌تواند منجر به توهم در افراد مسن شود. 

علل و تشخیص اختلال توهم در سالمندان

علل توهم در سالمندان به شدت جزئی هستند و باید برای تشخیص آن بسیار دقت کرد. نکته دیگر این است که افراد مسن دوست ندارند در مورد چنین موضوعاتی صحبت کنند و بنابراین حتی ممکن است توهم خود را برای کسی فاش نکنند. برخی از علائمی که باید نسبت به آنها هوشیار باشید عبارت‌اند از:

  • صحبت کردن در مورد افراد یا چیزهایی که وجود ندارند
  • بی‌خوابی
  • مشکل در بیان افکار و صحبت کردن
  • توهمات
  • ضعف حافظه و سردرگمی
  • قضاوت ضعیف
  • حس قضاوت عالی
  • تحریک‌پذیری و اضطراب
  • تغییر شدید در خلق و خو و رفتار

حضور روانشناس در خانه سالمندان به شناخت دقیق و راحت‌تر علت و درمان توهم در سالمندان کمک زیادی می‌کند.

درمان اختلال توهم در سالمندان

شما نباید سالمند را در محیطی ناآشنا و گیج‌کننده نگه دارید؛ زیرا این امر می‌تواند توهمات را به نوعی بدتر کند. طراحی محیط باید به‌گونه‌ای باشد که تا جای ممکن از ایجاد توهم دوباره در سالمند جلوگیری شود. توهم می‌تواند برای فرد مبتلا و اطرافیانش هشداردهنده باشد. اگر یکی از عزیزانتان دچار توهم شد، نباید اجازه دهید او به تنهایی با این بیماری مقابله کند. ابتلا به افسردگی در سالمندان، از دیگر مواردی است که افراد مسن به حمایت دوستان و خانواده نیاز دارند تا این چالش را راحت‌تر سپری کنند. 

مراقبانی که در زمینه اختلال توهم در سالمندان آموزش‌دیده‌اند می‌توانند علائم توهم را به سادگی تشخیص دهند و این امر می‌تواند به آنها کمک کند تا به‌سرعت کلیه خدمات موردنیاز سالمند را به وی ارائه دهند. در صورت درمان به موقع و با کمک حرفه‌‌ای، توهم می‌تواند از بین برود، اما این امر زمان خواهد برد.

چگونه تشخیص دهیم که فرد دچار توهم شده است؟

باید توجه داشته باشید که توهم در سالمندان همیشه شامل دیدن چیزهای غیرعادی نخواهد بود. با افزایش سن، حواس خود را از دست می‌دهیم و محیط فیزیکی کسل‌کننده‌تر می‌شود. این بدان معنی است که مناطق مسئول حواس در مغز بیش فعال می‌شوند؛ زیرا تحریک مناسبی ندارند.

 

ممکن است به دلیل واکنش بیش از حد سیستم عصبی، سالمند شما توهماتی را تجربه کند که شامل یکی از حس‌ها و یا هر ۵ حس اصلی بدن باشد. بسته به واکنش، ممکن است لزوماً نتوانید تشخیص دهید که توهم دقیقاً در چه زمانی و به چه شکلی رخ خواهد داد. حتی ممکن است سالمند نیز متوجه توهم خود نباشد.

برای اینکه متوجه شوید یک فرد مسن واقعاً دچار توهم شده است یا نه، باید شدت توهم را بررسی کنید. یکی از شاخص‌های توهم، تغییر رفتار یک فرد مسن است. در چنین شرایطی ممکن است سالمند کمی بیشتر از حد معمول مضطرب و تحریک‌پذیر شود. علاوه بر این سالمندان متوهم بیش از حد معمول فراموش‌کار و گیج به نظر می‌رسند.

به غیر از این موارد علائمی مانند بوییدن، شنیدن یا دیدن چیزهایی که وجود ندارند نیز خود یک نشانه اصلی توهم محسوب می‌شود. هنگامی که یک فرد مسن دچار توهم می‌شود، احساس می‌کند یک چیزی اشتباه است؛ ولی به دلیل شرم و خجالتی که دارد احتمالاً شروع به گوشه‌گیری خواهد کرد.

کمک به سالمندان

هنگامی که سالمند عزیزتان دچار توهم می‌شود، باید حتماً او را نزد پزشک ببرید. پس از مراجعه به پزشک اگر توهم در سالمندان تشخیص داده شود، می‌توان روند درمان را آغاز کرد. خوشبختانه بیشتر علل توهم در واقع قابل‌درمان هستند و روش‌های مختلف می‌تواند به کاهش یا از بین بردن این بیماری کمک کند. برخی از نکاتی که می‌توانند در این زمینه  کمک‌کننده باشند عبارت‌اند از:

  • به بیمار خود پایبند باشید: درک این واقعیت مهم است که توهمات برای سالمند بسیار واقعی به نظر می‌رسند؛ بنابراین مهم است که با آنان همدلی داشته باشید. شما باید برای سالمند خود وقت بگذارید و بفهمید که آیا آنها از شرایط خود ناراحت هستند یا نه و بهترین راه‌حل را پیدا کنید.
  • عوامل حواس‌پرتی: سعی کنید همواره سالمند خود را آرام نمایید. بهترین کار این است که تمرکز سالمند را به سمت چیزهای که او از آن‌ها لذت می‌برد تغییر دهید. برای مثال می‌توانید از یک سرگرمی مناسب سالمند، بازی یا موسیقی محبوب او استفاده کنید. درباره اثرات مثبت موسیقی درمانی برای سالمندان آگاه باشید.
  • بهبود روال: زمانی که متوجه شدید سالمند شما دچار توهم شده است باید به یک روال ثابت پایبند باشید. هرچه این روال برنامه‌ریزی بهتری داشته باشد، سالمند نیز شرایط مناسب‌تری را تجربه خواهد کرد.

به طور کلی می‌توان گفت بهترین راه برای تسریع روند درمان،‌ توجه و زیر نظر داشتن سالمند مبتلا به توهم است. این ارزیابی‌ها باید به گونه‌ای انجام گیرد که سالمند دچار سرخوردگی و یا شرمندگی نشود. کادر درمانی مربوطه باید به طور کامل با تمامی مباحث موجود در این زمینه آشنا باشند تا در صورت وقوع هرگونه مشکلی، بهترین راهکار را ارائه دهند.

سخن پایانی

در این مطلب سعی کردیم کلیه اطلاعات مربوط به توهم در سالمندان را به شما ارائه دهیم. همانطور که در ابتدای متن گفته شد، امروزه توهم به یکی از رایج‌ترین بیماری‌های قشر سالمند تبدیل شده است. اگرچه تشخیص توهم در این افراد بسیار دشوار خواهد بود،‌ اما با استفاده از کادر درمانی و مراقبتی مجرب می‌توان نسبت به درمان این بیماری اقدام کرد.

یکی از بهترین روش‌های موجود برای بهبود سالمند، استفاده از خدمات مراکز مراقبت از سالمندان است. مرکز سالمندان پارسایان با سال‌ها تجربه در زمینه درمان سالمندانی که به بیماری توهم مبتلا شده‌اند، مفتخر است شما را در این راه همراهی نماید.

منبع مقاله

اشتراک‌گذاری کنید

دیدگاه‌ خود را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

اسکرول به بالا

تماس با ما

برگشت به منوی تماس ها

ما را در اینستاگرام ببینید

برگشت به منوی تماس ها

برگشت به منوی تماس ها

صفحه فیسبوک پارسایان

برگشت به منوی تماس ها